Kadınlar barış sürecinin bağımsız takipçisi olacak 2026-11-20 09:09:10   Melike Aydın – Devrim Fındık    İSTANBUL - Barışın kadınlar olmadan kurulamayacağını vurgulayan Kadın Barış İzleme ve Takip Komisyonu’ndan kadınlar, sürecin aktif öznesi olacaklarını belirterek, barışın eşitlik ve özgürlük temelinde inşası için mücadelenin ve sürecin takipçisi olacaklarını söyledi.    Kürt sorununun çözümü ve kalıcı barışın inşası amacıyla farklı kadın ve LGBTİ+ örgütleri, kurumlar ve siyasi yapılardan yaklaşık 100 kadının katılımıyla Kadın Barış İzleme ve Takip Komisyonu, 18 Kasım’da İstanbul’da düzenledikleri bir basın toplantısıyla kuruluşunu ilan etti. Kadınların müzakere süreçlerinde söz ve karar sahibi olması, çerçeve yasanın uygulanması, geçmişle yüzleşme, hakikatin açığa çıkarılması ve demokratikleşme adımlarının takip edilmesini hedefleyen komisyonun, bağımsız bir izleme ve müdahale mekanizması olarak çalışacağı belirtildi. Kadınlar, kalıcı barışın yalnızca silahların susmasıyla değil, eşitlik ve özgürlük temelinde toplumsallaşmasıyla mümkün olacağına dikkat çekti.   Kadın Barış İzleme ve Takip Komisyonu üyeleri, kurulan komisyona ilişkin değerlendirmelerde bulundu.    Kadınların sözü raporda yok denecek kadar az   Hakların Demokratik Partisi (HDP) önceki dönem Muş Milletvekili ve Ölüye Saygı ve Adalet İnisiyatifi Eş Sözcüsü Burcu Çelik Özkan, barış sürecinin kadınların sözü, yaşamı ve felsefesi temelinde yürütülmesi gerektiğini belirterek, Bağımsız Kadın İzleme ve Takip Komisyonu’nun önemine dikkat çekti. Komisyon raporunun 6’ncı ve 7’nci bölümlerindeki önerilerin yasal düzenlemeler ve sürecin toplumsallaşması açısından önemli olduğunu belirten Burcu Çelik Özkan, “Bu yasanın nasıl ele alınacağı, hangi saikle yapılacağı ve yasa koyucunun neyi amaçlayacağı kadınlar açısından çok önemli. Alt komisyonlarda kadın dernekleriyle yapılan görüşmelerde kadının sesinin az kaldığını biliyoruz. Sonuç raporunda da kadına dönük söz oldukça sığ, hatta neredeyse hiç yok. Süreç yalnızca kadınların eşit temsiliyetiyle sınırlı değil. Kadının sözünün, yaşamının ve felsefesinin bütün sürece yansımasını arzuluyoruz. Kadın bakışının bütün toplumda yaşam bulmasını istiyoruz” ifadelerini kullandı.   ‘Bu çalışma Türkiye’deki barış sürecine olumlu katkı sunacak’   Yaklaşık iki yıldır süren görüşmelerde kadın ve insan hakları örgütlerinin sesinin yeterince duyulmadığını kaydeden Burcu Çelik Özkan, Bağımsız Kadın İzleme ve Takip Komisyonu’na bu nedenle ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Dünya örneklerinde kadın komisyonlarının yasal düzenlemelere katkı sunduğunu ve süreçlerdeki tıkanıklıkların aşılmasında rol oynadığını belirten Burcu Çelik Özkan, “Türkiye’nin kendi tarihini, çoğulcu yapısını ve sürecin hassasiyetlerini gözeterek barışı dert edinmiş bütün kadınlarla bağımsız, sivil bir izleme komisyonu kurmak için yola çıkıyoruz” diye konuştu. Komisyonun siyasi iktidarın taahhüt ettiği yasal düzenlemeleri ve bunların toplumsal yansımalarını takip edeceğini ifade eden Burcu Çelik Özkan, cezaevleri, hasta tutsaklar ve sürecin diğer aşamalarında kadın odaklı bir izleme yürüteceklerini belirterek, “Bu çalışmanın Türkiye’deki barış sürecine olumlu katkı sunacağına inanıyoruz” dedi.   ‘Cezasızlıkla sonuçlanan davalar yeniden ele alınmalı’   Geçmişle yüzleşmenin ve hakikatin açığa çıkarılmasının kalıcı barış için gerekli olduğunu belirten Hafıza Merkezi avukatlarından Esra Kılıç, geçmişte zorla kaybetmelere ilişkin açılan davaların cezasızlıkla sonuçlandığını hatırlattı. Yeni süreçte alternatif izleme mekanizmalarının kurulması gerektiğini söyleyen Esra Kılıç, 2013-2015 yılları arasında geçmişle yüzleşme kapsamında özellikle 90’lı yıllarda Kürdistan’da yakılan ve boşaltılan köyler ile zorla kaybetmelere ilişkin Meclis komisyonlarının kurulduğunu ve araştırmalar yapıldığını hatırlatan Esra Kılıç, “Bu çalışmalar üzerine davalar açıldı. Aileler hakikat ve adalet beklentisiyle, temkinli de olsa bir umutla süreci takip etti. Fakat ne yazık ki 2015’ten sonra bu davaların hepsi cezasızlıkla, zamanaşımı ve beraat kararlarıyla sonuçlandı” şeklinde ifade etti. Mevcut hukuk düzeninde zamanaşımı nedeniyle davaların yeniden açılmasının mümkün görünmediğini ifade eden Esra Kılıç, Türkiye’nin uluslararası yükümlülüklerine dikkat çekerek, “Özellikle zorla kaybetme suçu, geçmişle yüzleşme ve hakikat arayışları bakımından yeni mekanizmalar kurulabilir. Yargılamalar da dahil olmak üzere davalar yeniden açılabilir, araştırmalar yapılabilir” diye konuştu.   ‘Barış günlük yaşamın her alanında kurulmalı’   Kadın Barış Takip ve İzleme Komisyonu içerisinde yer alarak, hakikat ve yüzleşme süreçlerine katkı sunmayı hedeflediklerini belirten Esra Kılıç, “Geçmişle yüzleşmeye ve hakikate dair süreçleri takip edeceğiz, talepkâr olacağız. Yaşananların belgelenmesi ve yeniden açığa çıkarılması için elimizden geleni yapacağız” ifadelerini kullandı. Kalıcı barışın yalnızca silahların susmasıyla sağlanamayacağını vurgulayan Esra Kılıç, ihlallerin kök nedenlerinin ortadan kaldırılması gerektiğini söyledi. Eğitimden anadil hakkına, yerel yönetimlerden toplumsal yaşama kadar birçok alanda değişim gerektiğini belirten Esra Kılıç, “Okullarda, tribünlerde ve farklı mecralarda alternatif müfredatlar oluşturulmalı. Yeni bir tarih yazımı gerekiyor. Bunlar kapsamlı işler ve hep birlikte izleyerek, talep ederek yapılmalı” dedi.   ‘Kadınların deneyimi sürece katkı sunacak’   Kadınların çatışma süreçlerinden daha fazla etkilendiğini ve barış mücadelesinde önemli bir deneyim biriktirdiğini ifade eden Esra Kılıç, “Kadınların Türkiye’deki mücadelesinin çok önemli etkileri oldu. Bu deneyim ve mücadele hafızası sayesinde kadınların sürece önemli katkıları olacağını düşünüyorum. Bağımsız bir izleme kurulunun kadın perspektifi ve kadın deneyimiyle oluşturulması sürece çok önemli katkılar sunacaktır” diye konuştu.    Feride Eralp: Barış için kadınlar örgütlenmeli, sesini yükseltmeli   Örgütlenmenin ve kadınların ortak mücadelesinin karar mercileri üzerinde toplumsal baskı oluşturacağını belirten Barışa İhtiyacım Var Kadın İnisiyatifi’nden Feride Eralp da, çerçeve yasanın uygulanması, siyasi tutsakların serbest bırakılması ve demokratik alanın genişletilmesi gerektiğini söyledi. Kadın Barış İzleme ve Takip Komisyonu’nun farklı kesimlerden kadınları ve LGBTİ+’ları kapsayan geniş bir yapı olması gerektiğini belirten Feride Eralp, “Gerçek bir baskı oluşturmanın en önemli yolu örgütlenmek, kalabalıklaşmak, sesimizi çok çıkarmak ve çok çeşitli yerlere sesimizi duyurmaya çalışmak. Bunun yöntemlerini birlikte geliştireceğiz” dedi. Komisyonun henüz kuruluş toplantısını gerçekleştirdiğini belirten Feride Eralp, çalışma başlıkları ve alt komisyonların ilerleyen toplantılarda belirleneceğini ifade etti.   ‘Yasal düzenlemeler hayata geçirilmeli’   Kadınların yaklaşık iki yıldır çeşitli talepleri dile getirdiğini kaydeden Feride Eralp, “Terörle Mücadele Kanunu’nun kalkması, toplantı ve gösteri yürüyüşleriyle ilgili demokratik alanın ve konuşma alanının genişletilmesi için yasal değişiklikler yapılması gerekiyor. Komisyon raporunun 7’nci bölümünde belirtilen Anayasa Mahkemesi kararları bir an önce uygulanmalı. Siyasi tutsakların, özellikle hasta tutsakların serbest bırakılması gerekiyor” diye konuştu.   Katledilen kadınlara dikkat çekti    Kadınların yaşadığı hak ihlallerinin de barış mücadelesinin parçası olması gerektiğini vurgulayan Feride Eralp, İpek Er ve Gülistan Doku dosyalarının yanı sıra korucuların işlediği suçlara da dikkat çekti. Barışa İhtiyacım Var Kadın İnisiyatifi olarak Dersim, Amed ve Van’da saha çalışmaları yürüttüklerini belirten Feride Eralp, bu çalışmaların sürdürülmesi gerektiğini söyledi.   ‘Eşitlik olmadan kalıcı barış olmaz’   Çerçeve yasanın henüz uygulanmadığını ve uygulama için toplumsal basınç oluşturulması gerektiğini ifade eden Feride Eralp, cezaevlerinden çıkacak ve yaşamlarına geri dönecek kadınların karşılaşabileceği erkek egemen baskılara dikkat çekti. Dünya deneyimlerinde savaşa katılan kadınların sivil yaşama döndüklerinde erkek egemen yapılar içinde sıkışabildiğini belirten Feride Eralp, “Barışın eşitlikten uzak bir biçimde inşa edilmesi, dünya deneyimlerinden öğrendiğimiz bir şey. Bunun böyle gerçekleşmemesi kadınların mücadelesiyle mümkün. Barış derken bir yandan da aile adı altında LGBTİ+’ları kriminalize eden bir anlayışla ilerlenemez. Sürecin yalnızca bir iktidar pazarlığı değil, hepimizden, kadınlardan ve eşitlikten yana olması için ses çıkarmamız gerekiyor” dedi.   Sebahat Tuncel: Kadınlar sürecin bekle-gör değil aktif öznesi   Tevgera Jinên Azad (TJA) aktivisti Sebahat Tuncel, Kadın Barış İzleme ve Takip Komisyonu’nun yalnızca süreci izleyen değil, gerektiğinde müdahale eden ve barışın toplumsallaşması için mücadele yürüten bağımsız bir yapı olması gerektiğini belirtti. Kadınların savaşın ve çatışmaların yükünü taşıdığı gibi direnişin de parçası olduğunu vurgulayan Sebahat Tuncel, “Kadın Barış İzleme ve Takip Komisyonu esas olarak kadınların müzakere masalarında kadınlar lehine kararlar alınmasını da takip edecek. Biz kadınlar kalıcı bir barış istiyoruz. Barışı sadece silahların susması olarak okumuyoruz. Demokrasi, eşitlik ve özgürlük mücadelesinin de yürütülmesi, bunun için gerekli hukuki ve siyasi adımların atılması gerekiyor. Kadınlar olarak hem müzakere masasındayız hem süreci takip ediyoruz. Çıkacak yasaları ya da çıkmayan yasaların neden çıkmadığını soran, sürecin bekle-gör değil aktif öznesi olan bir yerde duruyoruz” şeklinde dile getirdi.   ‘Ne yapılacağını izleyen değil, bunların yapılmasını talep eden bir yapı olacağız’   Komisyonun kadın hareketinin diğer mücadele alanlarıyla ortaklaşabileceğini belirten Sebahat Tuncel, “Kadınlar Yan Yana Geleceği Konuşuyor Konferansında emek, ekoloji, toplumsal cinsiyet ve barış başlıklarını tartıştık. Barışa İhtiyacım Var Kadın İnisiyatifi de sürecin toplumsallaşması için çalışıyor. Bu komisyon ise çerçeve yasanın 6’ncı ve 7’nci bölümlerini takip edecek. Yasa çıktı ama uygulanmıyor, MGK kararına bağlandı. Umut hakkının uygulanması, AYM kararlarının hayata geçirilmesi ve demokratikleşme konusunda atılması gereken adımların takipçisi olacağız. Sadece ne yapılacağını izleyen değil, bunların yapılmasını talep eden bir yapı olacağız” diye konuştu.   ‘Durağanlaşan sürece müdahale edeceğiz’   Sürecin zamana yayılmasının toplumdaki güvensizliği derinleştirdiğine dikkat çeken Sebahat Tuncel, muhalefete ve basına yönelik operasyonların sürdüğünü, hak ve özgürlükler konusunda adım atılmadığını söyledi. Sabahat Tuncel, “Kadınlar barışın nasıl olması gerektiğini ifade edecek, süreç ilerlemiyorsa bunun nedenlerini ortaya koyacak. Yaşanan hukuksuzlukları ve haksızlıkları raporlayarak topluma konuşacağız. Bağımsız izleme kurulu olarak raporlarımızla, tartışmalarımızla ve yerellerdeki gözlemlerimizle sürecin fotoğrafını çekeceğiz. Yasadaki 6’ncı ve 7’nci bölümlerde şimdiye kadar ne yapıldı, ne yapılmadı, yapılanlar doğru mu yapıldı, eksiklikler nelerdi, bunları takip edeceğiz. Durağanlaşan ya da tek taraflı yürüyen sürece müdahale ederek barış mücadelesini büyüteceğiz” ifadelerini kullandı.