HABER MERKEZİ - İran’da savaşla birlikte Rojhilat ve Belucistan’da baskılar yoğunlaştı. İnsan hakları örgütleri, Kürt ve Beluç yurttaşlara yönelik gözaltı, idam ve infazların arttığını, kadınlar, çocuklar ve siyasi tutsakların hedef alındığını belirtti.

 

İran’da savaşla birlikte oluşan güvenlik politikaları, Rojhilat ve Belucistan’da baskıları artırdı. İnsan hakları örgütleri, son dönemde Kürt ve Beluç yurttaşlara yönelik gözaltıların, idamların ve hak ihlallerinin yoğunlaştığını belirtti. Hak örgütlerinin verilerine göre, son askeri gelişmelerin ardından siyasi tutuklulara yönelik ağır cezalar ve infazlar hız kazanırken, çatışma sürecinin başlamasından bu yana İran cezaevlerinde en az 37 siyasi ve güvenlik tutuklusu idam edildi.

 

İki Kürt kardeş öldürüldü

 

İnsan hakları kuruluşlarının aktardığına göre, 29 Mayıs'ta İran Devrim Muhafızları İstihbarat Birimi tarafından Kirmanşan eyaletine bağlı Dalaho ilçesinin Qela Kehuş köyünde düzenlenen operasyonda Kürt Yarsan aktivistler Mücteba Veysi ve Meysem Veysi katledildi. 

 

İki kardeşin, Ocak 2026’da gerçekleşen protestoların ardından güvenlik kurumlarının takibi nedeniyle gizlenerek yaşadığı belirtildi. Operasyon sırasında bölgede bulunan Ferşad Hatemipur’dan ise halen haber alınamadığı ifade edildi. Aynı aileden Secad Veysi’nin de “muharebe” suçlamasıyla idam tehdidi altında olduğu aktarıldı.

 

Kolberler hedef alınmaya devam ediyor

 

Rojhilat’ın Serdeşt kentinde bir kolberin güvenlik güçlerinin açtığı ateş sonucu yaşamını yitirdiği bildirildi. İnsan hakları savunucuları, son yıllarda çok sayıda kolberin silahsız olmalarına rağmen doğrudan hedef alındığını kaydetti.

 

Belucistan’da gizli infaz iddiaları

 

Belucistan’da ise idamların ve baskıların arttığı belirtildi. Hak örgütleri, internet kısıtlamaları ve sansür nedeniyle birçok infazın kamuoyundan gizlendiğini ifade etti.

 

Zahedanlı bir Beluç tutuklunun ailesine haber verilmeden Meşhed’deki Vekilabad Cezaevi’nde idam edildiği, bir başka Beluç siyasi tutuklunun da son görüş hakkı tanınmadan Zahedan Merkez Cezaevi’nde infaz edildiği bildirildi.

 

Hak örgütlerinin verilerine göre yalnızca 2025 yılında İran’da en az 143 Beluç yurttaş idam edildi.

 

Kadınlar ve çocuklar da hedefte

 

Çabahar’da silahlı kişilerin bir eve düzenlediği saldırıda bir Beluç kadın yaşamını yitirirken, bir kadın yaralandı. Evde bulunan bir kişinin ise kaçırıldığı ve akıbetinin bilinmediği belirtildi.

 

Zahedan’ın Şirabad bölgesinde yaklaşık 16 yaşındaki bir çocuğun cenazesinin bulunduğu, bedeninde ağır işkence izlerine rastlandığı aktarıldı.

 

‘1980’lerin baskı politikalarını hatırlatıyor’

 

İnsan hakları örgütleri, son dönemde “casusluk”, “muharebe” ve “ulusal güvenliğe karşı faaliyet” iddialarının yaygın biçimde kullanıldığını belirterek bunun muhalifleri susturma ve toplumda korku yaratma amacı taşıdığını ifade etti.

 

Özellikle Kürtlerin, Beluçların, hakikat arayan ailelerin ve sivil toplum aktivistlerinin hedef alındığına dikkat çeken örgütler, mevcut uygulamaların 1980’li yıllardaki yaygın baskı politikalarını hatırlattığı uyarısında bulundu.