Şiddete karşı ortak mücadele: Sadece nefes almak yetmez

  • 09:09 21 Kasım 2026
  • Güncel
ANKARA - 25 Kasım'a giderken kadınların şiddete, yoksulluğa ve güvencesizliğe karşı mücadelesini anlatan Halkevleri üyesi Buse Uçer, “Sadece nefes almak değil, bizler yaşamı istiyoruz. Yaşamın bütün güzelliklerini istiyoruz” dedi.
 
25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü yaklaşırken kadınlar, erkek şiddetine, yoksulluğa, güvencesiz çalışmaya ve kadınların yaşam alanlarını daraltan politikalara karşı mücadelelerini sürdürüyor. Halkevci Kadınlar da Türkiye'nin farklı kentlerinde gerçekleştirdikleri eylemler, feminist öz savunma atölyeleri, hak bilgilendirme çalışmaları ve kültür-sanat etkinlikleriyle kadın mücadelesini yürütüyor.
 
Halkevleri üyesi Buse Uçer, kadınlara yönelik politikaları, şiddetle mücadeleyi, kadınların örgütlenme deneyimlerini ve 25 Kasım hazırlıklarını değerlendirdi.
 
‘Kadınların şiddete mahkum olmasını istiyorlar'
 
Kadının yoksullaştırılmasıyla ve ekonomik şiddetle bağlantılı olarak bütçe görüşmelerinin yapıldığı 11 Kasım'da Türkiye genelinde eş zamanlı eylemler gerçekleştirdiklerini belirten Buse Uçer, “Bizler biliyoruz ki siyasal iktidar kadınların güçlendirilmesine yönelik bir bütçe hazırlamıyor. Bu yıl da kadınlara 70 kuruş düşüyor. Kadınların güçlendirilmesi yönündeki bütçeden günlük 70 kuruşluk bir para düşüyor. Aslında biz biliyoruz ki bu güçlendirme adı altındaki o 70 kuruş bile iktidarın kafasındaki güçlendirme kalıplarıyla harcanan bir para. Burada bir doğurganlıktan bahsediliyor. Erken yaşta evliliklerin teşvik edilmesinden bahsediliyor. Yine bütçe görüşmelerinde öğrendiğimiz üzere 173 milyon liranın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'ndan Diyanet'e aktarıldığı açığa çıktı. Burada görüyoruz ki kadınların yararına, kadınları şiddetten koruyacak şekilde bir bütçe hazırlanıyor olması siyasal iktidarın politikaları gereği zaten yapamayacağı bir şey. Çünkü kadınların güçlenmesini değil, aile içerisinde şiddete karşı sessizleşmesini istiyor. Sığınaklar tabii ki açmayacak çünkü kadınlar boşanmasınlar, şiddete karşı sessiz kalsınlar istiyorlar. O yoksulluğun, yokluğun, barınma, sağlık gibi imkânlara ulaşamadığı, kreş imkânına ulaşamadığı o evlerde mecbur kalsınlar ve çıkamasınlar, evliliklerini bitiremesinler istiyor. Siyasal iktidarın şu anda uyguladığı politika, bütçede de uyguladığı şeyle doğru orantılı. Onlar yapmaları gereken şeyi yapıyorlar. Biz de yine yapmamız gereken şeyi yapıyoruz. Sokakları bırakmıyoruz, terk etmiyoruz” ifadelerini kullandı.
 
‘Kırıntıları değil onurlu bir yaşam istiyoruz’
 
25 Kasıma giderken sadece şiddet ekseninde gitmediklerini bununla sınırlandırmadıklarını söyleyen  Buse Uçer, “Tabii ki şiddete karşı mücadele günü ama bizler artık bunun bir yaşam hakkı mücadelesi olduğunu, sadece nefes almaktan ibaret olmadığını biliyoruz. Şiddet dediğimiz şey çok boyutlu. Bunun ekonomik, psikolojik boyutu var, devlet şiddeti boyutu var. Tüm bunları hep birlikte ele alıyoruz ve şunu söylüyoruz: Sadece nefes almak değil, bizler yaşamı istiyoruz. Yaşamın bütün güzelliklerini istiyoruz. Bize 'Böyle kırıntılarla yetinin, bütçeden kırıntılarla yetinin ya da sizlere vereceğimiz ufak tefek şeylerle yetinin' diyen bir iktidar istemiyoruz. Bunun karşısında bir şey örgütlüyoruz 25 Kasım'da. Onurlu bir yaşam istiyoruz. Bunun içerisinde şiddetten korunmak en önemli şeylerden birisi. Bunu talep ediyoruz. Bu zaten hakkımız, yaşam hakkımız elbette. Ama bunun dışında da esnek, güvencesiz işlere mahkûm oluyoruz. Buradan artık kurtulmak istiyoruz. Bakım emeğimiz sömürülüyor ve buradan artık çıkmak, bu şiddetin yoğun olarak yaşandığı evlerden çıkmak istiyoruz. O yüzden de bulunduğumuz her yerde, özellikle mahallelerde çeşitli etkinlikler, atölyeler gerçekleştiriyoruz. Türkiye'nin dört bir yanında feminist öz savunma atölyeleri gerçekleştiriyoruz” diye belirti.
 
‘Özsavunma yalnızca fiziksel değil’
 
Feminist özsavunma atölyelerini ve çalışmalarını anlatan Buse Uçer, “Bu özsavunma atölyelerinde şiddetin kaynağını tespit etmek ve buna karşı mücadelenin araçlarını geliştirmek olarak tanımlıyoruz çalışmalarımızı. Tek başına fiziksel özsavunmayı kapsamıyor. İşin içerisinde 'hayır' diyebilmek, sınır koyabilmek gibi kendi kişisel hayatında kadınların yapamadığı şeyleri de barındıran bir atölye dizisi. Bunun dışında örgütlenmeyi teşvik eden, tek başına değil kolektif olarak kurtuluşun mümkün olduğunu anlatıyoruz. Bu atölyelerle Türkiye'de pek çok yerde örgütleniyoruz. Bunun dışında da şiddete karşı haklarımız atölyeleri gerçekleştiriyoruz. Bununla ilgili Halkevci kadınlar olarak hazırlamış olduğumuz 'Şiddete Karşı Haklarımız' broşürümüz de var. Özellikle şiddete uğrayan bir kadının hukuki olarak nerelere başvurabileceğini, haklarının neler olduğunu anlatan bir ilk yardım kılavuzu gibi. Kadınlar için maalesef böyle bir şey çıkartmak zorunda kaldık. Ama bunu aktif olarak her yerde dağıtıyoruz ve bununla ilgili özellikle barolarla da iş birliği yaparak mahallelerde kadınların şiddete karşı haklarının neler olduğunu anlatan çeşitli etkinlikler yapıyoruz” dedi.
 
‘Yaşamın bütün güzelliklerini istiyoruz’
 
Kadınların kültür-sanat faaliyetleri aracılığıyla bir araya gelmesini de önemsediklerini belirten Buse Uçer şunları belirtti: “Bulunduğumuz yerlerde kültür-sanat faaliyetleriyle kadınların güçlenmesini, evlerden çıkmasını sağlamak buna yönelik faaliyetlerimiz de devam ediyor. Türkiye'nin dört bir yanında kadın koroları, tiyatro çalışmaları yapıyoruz. Film gösterimleri yapıyoruz. Belgesel çalışmalar yapıyoruz. Bunlarla kadınların, 'Kırıntıları istemiyoruz. Sadece nefes almak değil, bütün güzelliklerini istiyoruz bu yaşamın' demesini sağlıyoruz. Bu güzellikleri de üretebileceklerini kadınlarla bir araya gelerek göstermek, yoksul mahallelerdeki kadınların ulaşamadığı sosyalleşme ihtiyaçlarını bir arada giderebilecekleri alanlar olarak şubelerimizi yeniden düzenliyoruz. Bu yıl sağlık, barınma ve şiddete karşı mücadele gibi pek çok alanda şubelerimizi bir adres haline getirmeye çabalıyoruz.”
 
‘Kısıtlanmış bir hayat yaşıyoruz'
 
Şiddetin farkı boyutlarıyla karşı karşıya kalındığını ifade eden Buse Uçer, “Feminist özsavunma atölyelerini yapmış olduğumuz yerlere göre katılımcılar değişiyor. Fakat şu çok etkili oluyor: Farklı yaşlarda ve ekonomik durumlarda, farklı eğitim düzeylerinde olan birçok kadın bir araya geliyor. O tür alanlarda, o tür gruplarda genelde açığa çıkan şey şu: Nerede olursak olalım, hangi hayatı yaşıyorsak yaşayalım mutlaka şiddet hepimizin yaşadığı ortak bir şey ve ağırlıklı olarak aile içi şiddet. Avukatlarla yaptığımız atölyelerde de en çok ortaya çıkan şey şu: Şiddetle ilgili bize hep şöyle öğütler veriyorlar, 'aman gece dışarı çıkma, karanlık yerlerden geçme, eve girdiğinde kapıyı iyice kilitle ya da sokakta ıssız bir yerde yürüyorsan telefonla konuşuyor gibi yap. Biri seni bekliyormuş gibi yap.' Bu tür öğütler verirler. Birbirimizi şiddetten korumak için bazıları işimize de yarar bu öğütlerin. Fakat şunu fark ediyoruz ki kadınların yüzde 80'i zaten evinin içerisinde kendi tanıdığı erkekler tarafından öldürülüyor. O atölyelerde bu ortaya çıkıyor. Sanki şiddet dışarıdan bir yerden geliyor. 'Aman yabancılara dikkat et.' Bu da ne ile sonuçlanıyor? Kısıtlanmış bir hayat eşittir güvenli bir hayat. Kadınlar olarak sen dışarı gece çıkma, açık giyinme, arkadaşlarınla sosyalleşme, sokaklara çıkma, çıkmazsan zaten bir şey olmaz. Ama değil. Aslında kadınlar kendi evlerinde, mekânsal olarak da maalesef en çok ölümler kadınların kendi evlerinde gerçekleşiyor. Bunu kadınlarla konuştuğumuz zaman, 'Ailemiz Güvende' diye bir de operasyon yaptılar ya, bu aile dediğimiz kurumun kutsallaştırmaya çalıştıkları ve bu şekilde kutsal aile örtüsüyle örttükleri şeyin şiddet olduğunu görüyoruz. Bu tür atölyelerde kadınlar kendi güçlenme deneyimlerini, o aile içerisinden nasıl çıktıklarını, nasıl özgürleştiklerini ya da özgürleşmek için nasıl adımlar atabileceklerini birlikte konuşuyorlar” dedi.
 
‘Parlamentoda kadın siyaseti güçlü olmalı’
 
Bir diğer mesele olarak ise siyaset alanında kadınların güçlü olduğunu fakat parlamentoda bu siyasetin eksiliği nedeniyle de kadına karşı politikaların üretildiğine dikkat çeken, Buse Uçer, “Parlamentoda eğer gerçekten güçlü bir kadın siyaseti örgütleniyor olsaydı bugün Meclis'in yemekhanesinde çocuklar istismar edildiğinde ortalığın ayağa kalkmış olması gerekirdi. Bununla ilgili gerçekten kadın siyasetini, feminist hareketi benimseyen kadınlar tabii ki tepki gösterdiler. Meclis'in kapısına da dayandılar. Orada milletvekilleriyle de bir ortaklık yakalandı. Meclis çalışanlarıyla bir ortaklık yakalandı. Bir şeyler yapılmaya çalışıldı. Ama bu tür meselelerin peşini bırakmayacak olan tabii ki parlamentodaki kadınlar. Biz zaten peşini bırakmıyoruz. Fakat şiddet meselesi bu kadar yakınına gelmişken, eğer bu davaları güçlü bir şekilde örgütleyip takip etmezsen, o çocuklara karşı bir koruma mekanizması çalışsın diye bütün gücünü kullanamıyorsan ve bunu sağlayamıyorsan, o zaman parlamentoda 'Ben ne yapıyorum, burada ne işe yarıyorum' diye sormak lazım.  Ama gerçekten o çocukların davasına da gittiğimizde katılımın ilk günlerdeki gibi kalabalık olmadığını görmüş olduk maalesef” diye konuştu.
 
‘Kadınlar siyasetin aktif öznesi’
 
Kadınların farklı örgütlenme alanlarında daha görünür hale geldiğini söyleyen Buse Uçer, “Kadınların siyaset yapmasından bahsedersek, genel olarak STK'lar diyelim, en geniş anlamıyla derneklerde, partilerde, pek çok sivil toplum kuruluşunda kadınlar artık siyasetin daha aktif bir öznesi. Orası kesin. Bulunduğumuz bütün sosyalist örgütler de dahil olmak üzere kadınların sayısında, örgütlenmesinde ciddi bir artış var. Bunun doğrudan kadın çalışmasının, feminist hareketin bir kazanımı olduğunu düşünüyorum. Buralarda güçlüyüz, birbirimizi de güçlendiriyoruz. Ama son dönemde elbette ki şundan ayrı düşünemeyiz: Saray iktidarının kadınlar üzerinde, bütün örgütlenme üzerinde, derneklerde de gördüğümüz çok ciddi bir baskısı var. Bu, isyan bastırma rejimi olarak da tarif edebileceğimiz bir rejim. Bir yanıyla borçlandırarak, bir yanıyla ev içerisinde şiddete maruz bırakarak, bir yanıyla üye olduğun derneklere baskınlar düzenleyerek, müstehcenlik gibi uydurma suçlarla seni bastırmaya çalışarak, örgütlenmeni engelleyerek, yapabileceği bütün her şeyi yaparak bir şekilde kadınların güçlenmesini, siyaset yapmasını engellemeye çalışıyor. Bunların elbette etkisi oluyor” ifadelerini kullandı.
 
‘Baskı ortamında bile sokakları bırakmadık, bırakmayacağız'
 
Tüm bu baskılara karşı da kadın hareketinin dayanışma vurgu yapan, Buse Uçer şöyle devam etti: “Cesur olabiliriz, korkak olabiliriz, mutlu, mutsuz olabiliriz, günden güne umutsuzlaşıyor olabiliriz. Ama kadın hareketinin, feminist hareketin en önemli özelliği şudur: Birisi korktuğu zaman diğeri cesaret vererek onun elini tutar, yerden kaldırır. Birimiz tereddüt ettiğimizde, bir barikatı açmaya çalışırken diğerimiz omzunu onun omzuna dayar. Dayanışması, örgütlenmesi çok hızlı olan, dayanışması çok güçlü bir hareketiz. Bu bakımdan tüm bunların hepsine, ne kadar çok şiddete uğrasa da devlet şiddeti de, bireysel olarak erkeklerin şiddeti de ve ekonomik olarak yaşadığımız şeyler de dahil, tüm bunlara rağmen kadınlar sokakta olmaya, sokakları terk etmemeye, alanları tutmaya devam etti. Bu kadar büyük bir baskı ortamında bile sokakları bırakmadık. Bırakmaya da niyetimiz yok. O bakımdan kadınlar sokakta yapıyorlar siyasetlerini. Bu yıl 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü'nde Halkevci Kadınlar olarak 'Öfkemiz de bir, sesimiz de, yaşamı istiyoruz' diyerek sokaklarda olacağız. Yaşamı istiyoruz ve yaşamın bütün güzelliklerini istiyoruz. Sokaklarda özgürce dolaşabilmek, bu hayatın bütün güzelliklerini birlikte tadabilmek de istiyoruz. Bu yüzden sokaklarda olacağız. Öfkemizi de sesimizi de sokaklarda birleştireceğiz. Yaşasın kadın dayanışması."