"Barış Anneleri’nin yürüyüşü, bu coğrafyada geçmişin ağır yaralarını sarmak ve geleceği onurlu bir barış temelinde inşa etmek için verilen en köklü mücadele hatlarından biridir."

 

Büşra Turan 

 

Toplumsal çatışmaların, siyasal krizlerin ve yıkıcı savaş politikalarının en ağır bilançosu her zaman annelerin ve kadınların omuzlarına yüklenir. Ancak bu coğrafyada kadınlar, egemen sistemin kendilerine biçtiği "evinde oturup yas tutan, edilgen ve çaresiz mağdur" rolünü kökten reddetmiştir. Acılarını toplumsal bir barış, adalet ve özgürlük talebine dönüştüren Barış Anneleri; beyaz tülbentleriyle cezaevi kapılarından adliye koridorlarına, polis barikatlarından miting alanlarına uzanan hat boyunca, sadece kendi evlatlarını değil, bütün bir toplumun geleceğini, insani onurunu ve demokratik toplum zeminini savunan tarihsel bir özneye dönüşmüştür.

 

Evlat acısından politik iradeye ve demokratik toplum inşasına

 

Barış Anneliği, biyolojik bir annelik tanımının veya geleneksel aile kalıplarının çok ötesinde politik ve ahlaki bir varoluştur. Çatışmalı süreçlerde çocuklarını yitiren, cezaevlerine uğurlayan ya da kayıplarının izini süren kadınların kurduğu bu hareket; acıyı bireysel bir trajediden çıkarıp kolektif bir direniş ve dönüşüm alanına taşımıştır. Başlarındaki beyaz tülbent, sadece kültürel bir simge değil; çatışmanın, ölümün ve imha politikalarının karşısına çekilmiş en net, en tavizsiz barış barikatıdır.

 

Anneler, çatışmanın ve ölümün karşısına yaşamı koyarlar. Bu duruş, egemen siyasetin tektipleştirici, güvenlikçi ve militarist dili karşısında toplumun vicdanını ve demokratik toplum iddiasını temsil eden en güçlü barış çığlığıdır. Onlar, toplumsal yaraların sarılmasının ancak ve ancak onurlu bir barışla ve demokratik ilkelerin hayata geçirilmesiyle mümkün olduğunu her adımda hatırlatırlar.

 

Barış ve demokratik toplum sürecinin hakiki garantörleri

 

Bugün yeniden tartışılan ve toplumsal bir ihtiyaç olarak öne çıkan barış ve demokratik toplum süreci, masalardaki siyasi müzakerelerin ötesinde, en somut karşılığını ve toplumsal meşruiyetini Barış Anneleri’nin bu tarihsel duruşunda bulmaktadır. On yıllardır barışın bedelini en ağır şekilde ödeyen anneler, gelişecek her türlü barış ve demokratik çözüm sürecinin sadece takipçisi değil, bizzat kurucu öznesi ve vicdani garantörüdür.

 

Devletin ve siyasi aktörlerin zaman zaman tıkadığı, ertelediği veya konjonktürel hesaplara kurban ettiği barış zeminini toplumsallaştıran en önemli güç, annelerin geri adım atmayan kararlılığıdır. Onlar, iktidarların politik iklimine göre değişen pazarlıkların ötesinde; tecrit politikalarının son bulduğu, anayasal güvencelerin sağlandığı ve tüm toplumsal kesimlerin eşit yurttaşlık temelinde buluştuğu kalıcı bir demokratik toplum mimarisini savunurlar. Annelerin rızası ve aktif katılımı olmadan örülecek hiçbir barış süreci kalıcı olamaz; çünkü onlar, bu topraklarda hakiki barışın ne zaman ve nasıl tecelli edeceğini en iyi bilen toplumsal hafızadır.

 

Cezaevi kapıları: Hafıza mekânları ve hakikat arayışı

 

Cezaevleri, bu coğrafyada siyasal baskıların, tecrit politikalarının ve hak ihlallerinin en yoğun yaşandığı alanların başında gelir. Barış Anneleri için cezaevi kapıları, on yıllardır süren bir "yol yürüyüşünün", bitmeyen bir adalet nöbetinin ve hakikat arayışının ana mekânıdır. Sıcakta, soğukta, her türlü kolluk müdahalesine ve engellemeye rağmen cezaevi önlerinde atılan her adım; dışarıdaki toplum ile içerideki tutsaklar arasında kurulan canlı bir hafıza köprüsüdür.

 

İlerleyen yaşlarına, kronik hastalıklarına ve yaşadıkları ağır travmalara rağmen annelerin cezaevi kapılarını terk etmeyişi; sistemin tecrit, unutturma ve teslim alma politikalarını boşa çıkaran en somut irade beyanıdır. O kapılar, annelerin nezdinde sadece bir görüş alanı veya beklenilen bir eşik değil; adaletin, eşitliğin ve demokratik çözümün talep edildiği politik birer kürsüye dönüşmüştür. Yeni bir barış ve demokratik toplum sürecinin samimiyeti de öncelikle bu kapıların adaletle açılmasından ve zindanlardaki tecrit düzeninin lağvedilmesinden geçmektedir.

 

Kriminalizasyon politikaları ve cezasızlık zırhı

 

Egemen sistem, Barış Anneleri’nin bu sarsılmaz, meşru ve ahlaki üstünlüğe sahip duruşunu her zaman kendi iktidarı için bir tehdit olarak görmüştür. Beyaz tülbentli annelerin en temel demokratik yürüyüşleri ve basın açıklamaları sık sık yasaklanmakta; anneler sokaklarda sürüklenmekte, gözaltına alınmakta ve haklarında düzmece davalar açılmaktadır. Sistem, yeri geldiğinde anneliğin kutsallığından bahseden ikiyüzlü bir söylem üretirken; barış talep eden, cezaevi kapılarında adalet arayan ve demokratik haklarını savunan Kürt anneleri "kriminalize" etmekten, onları hedef göstermekten çekinmemektedir.

 

Annelerin karşı karşıya kaldığı bu fiziki ve yargısal baskı, egemen aklın barışa, adil bir çözüme ve demokratik bir toplumsal yapıya ne kadar tahammülsüz olduğunun en açık göstergesidir. Ancak tüm cezasızlık zırhına ve baskı mekanizmalarına rağmen annelerin geri adım atmaması, hareketin meşruiyetini ve toplumsal tabandaki köklü karşılığını her geçen gün daha da büyütmektedir.

 

Demokratik geleceği ören beyaz tülbentler

 

Barış Anneleri’nin yürüyüşü, bu coğrafyada geçmişin ağır yaralarını sarmak ve geleceği onurlu bir barış temelinde inşa etmek için verilen en köklü mücadele hatlarından biridir. Onlar; mahkemelerde, sokaklarda, adliye meydanlarında ve cezaevi kapılarında verdikleri bu mücadeleyle, topluma unutmamanın, biat etmemenin ve barışta ısrar etmenin ne demek olduğunu öğretmektedir.

 

Bir toplumun demokratikleşme kapasitesi, geleceğe dair umudu ve barışa olan inancı, o toplumun annelerinin beyaz tülbentlerinde saklıdır. Barış Anneleri’nin sesi yankılandığı, yürüyüş ve nöbetleri sürdüğü müddetçe bu topraklarda adalet, eşitlik, özgürlük ve demokratik toplum arayışı asla tükenmeyecektir.