Şehrîban Aslan-Pelşîn Çetînkaya

 

AMED - Ardil Çeşmeya ke dimayê 32 serrî yê zîndanî ameye veradayîş, dîyar kerd ke zîndan eynîkaya teberî yo. Çeşme derheqê polîtîkayanê zextî û adetîyê xoverdayîşî yê zîndanan de qisey kerd.

 

Ardil Çeşme 1994 de Amed de ameye destbendkerdiş û hetê Dadgeha Asayîşê Dewlete ra cezaya muebetî dayî ci. Çeşme dimayê 32 serran ameye veradayîş. Ardil Çeşme têkoşînê zîndanan û tabloyo ke dimayê zîndanî vejîyaya pê dir ameya rî bi rî qal kerd.

 

‘Sey şarî keyfê ma her wext nîmced maneno’

 

Ardil Çeşme derheqê veradayîşê xo û hîsanê xo de wina qisey kerd: “Wexto ke ez vejîyaya mi keyfê merdiman dî. Wexto ke ez ameya tewqîfkerdiş her kes xemgîn bi, labelê wexto ke ez vejîyaya keyfweşîyêka pîle estbî. No munasibetî ra no hîsêko zaf weş bi. Şarê ke hende dej û azar antî reyde vînayîşê keyfweşîye, ez zî keyfweş kerda. Ez serberz bîya. Wexto ke ez zîndan ra vejîyaya, ma Erzingan ra ameyî Dêrsim, koyan bala mi ant. Mi koyan ra ewnîya. Ma zaf hevalê xo vînî kerdî, şehîd bîyî. Ez hîsgêr bîya. Serekî ra bigirê heta heme hevalan, verê çimanê mi ra vîyartî. Ez ameya Amed de gêraya. Amed qerebalix bîyo. Belê ez vejîyaya labelê hevalê mi tepişte yê. Sey şarî keyfê ma her wext nîmced maneno. Heto bîn ra zî prosesê ke yeno ciwîyayîş û serek çi fîkîrîyeno, merdim nê çîyan meraq keno.”

 

‘Ganî no şar bi domananê xo serberz bo’

 

Ardil Çeşme destnîşan kerd ke çîyo ke zîndanan de ma payan ser o verdeno, têgerayîşê azadîya kurdan o û va: “Çîyo ke ma payan ser o verdeno têgerayîşê ma bi. Ma rayîrê xo tercîh kerdîbî. Ma do yan bimerdêne, yan koyan de bimerdêne yan zî ma do biameyîne tewqîfkerdiş. Nê tercîhê ma bîyî. Bêguman tîya de raştîya şarî zî estbî. Ganî no şar bi domananê xo serberz bo. Keyeyê ma heme parçeyê nê şarî yê. Senîn ma bi şarê xo serberz ê, ganî ê zî serberz bê. Semedê heme hevalan û bitaybetî semedê serekî ganî ma bi serberzî payan ser o bê. Ma dewamê adetîyekê yê. Zaf hevalê ma yê ke xo feda kerdî est ê. Ma zafêr zîndanan de têkoşîn musayî. Ma aver şîyî. Ma her çî tîya dî û ma musayî. Belê zext û hêriş zaf bîyî. Her ke înan zext kerd ma xo ver da. Çîyo ke ma payan ser o verda, xoverdayîş bi.”

 

‘Şarê ma reyna gane bî’

 

Ardil Çeşme bale ant serê polîtîkayanê zext û îşkenceyî yê zîndanan û wina dewam kerd: “Wextê 80yî semedê kurdan êdî merg bi, labelê şarî no gane kerd. Şarê ma no rih gane kerd. No çîyêko bi heybet bi. Nimûne wexto ke ma ameyî tewqîfkerdiş, 8ê Adaran wareyanê qijikan de ameyîne pîrozkerdiş. Zextê polîsan estbî. Newrozan de merdimî ameyîne tewqîfkerdiş û qetilkerdiş. Grûbê qijî estbî. Ez behsê wextanê 92ine kena. Labelê nika ma ewnîyene bi mîlyonan merdimî beşdar benê. Mi pîrozbayîya Amedsporî de dî. Ez zaf keyfweş bîya. Wexto ke ma têkoşînê pêroyî yê PKK’yî ra ewnîyenê, ma vînenê ke şarê ma reyna gane bîyo.”

 

‘Heyet zî persanê ke perseno ra bawer nêkeno’

 

Ardil Çeşme dîyar kerd ke prosesê ke ameyo destpêkerdiş û heme prosesê bînî girêdayê yewbînî yê. Ardil Çeşme eşkera kerd ke neçareserîya meseleya Kurdan tesîr keno serê binpaykerdişê heqan ê zîndanan zî û wina va: “Zîndanan de bi zextan pelçiqnayîş, poşmanî ferzkerdiş mantiqê heyetanê awankerdeyan o. Nimûne vejenê heyetan, vanê ‘ti poşman a?’. Yanî merdimêk 30 serrî poşman nêbîyo, do na saete ra dima poşman bo? Yanî ê zî persanê ke persenê ra bawer nêkenê. Zîndan eynika teberî yo. Ewro bi hazaran tepişteyî est ê. Beşêkê înan nêweşê giran ê. Nê caardişan sey hacetê cezakerdişî şuxulnenê. Ê wazenê ke kurdî dayîkanê xo nevînê. Zaf hevalê ma şehîd bîyî. Kesê ke veradayîşî ra dima wefat kerdê zî estbî. Ma vera zextanê sîstematîkan têkoşîn domnenê û do bidomîyo zî. Teberê xoverdayîşî de rayîr çin o.”

 

Ardil Çeşme bale ant serê prosesê aştî û cimatê demokratîkî û wina peynî arde: “Pêwa atmosferê Rojhelatê Mîyanênî, prosesêk ameyo destpêkerdiş. No rewşêk baş o. Têkoşînê demokratîk nêqedîyeno, cuye ya û cuye domîyena. Nê wezyetî de serkewtiş bêro caardiş, o wext Rojhelatê Mîyanênî de şar do bi hawayêko demokratîk xo îfade bikerê. Ganî her kes têkoşînê xo bikero. Serek her wext çîyêk rexne keno. Her kes paweno ke çîyî bêrê awankerdiş. Wexto ke merdimê bînî semedê to zemîn awan kenê, ti bêzemîn manenê. No munasibet ra zî ganî her kes zemînê xo bi xo awan bikero.”