Rozerîn Gultekîn

 

AMED - Hemsereka OHD’î ya Amedî Zeynep Karayilan dîyar kerd ke her çiqas yeno pawitiş ke Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan berpirsîyarîyê averşîyayîşê prosesî bigîro xo ser zî statuya eyî ya qanûnî nêameya dîyarkerdiş û va: "Lazim o ke mutapbîyayîşê ey bi qanûnan bêrê qetîkerdiş."

 

Dimayê vengdayîşê "Aşîtî û Cimatê Demokratî" yê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî 27ê Sibata 2025ine de ame kerdene, Koma Aşîtî û Cimatê Demokratike, ke 30 endaman ra pê yeno û Bese Hozat serkêşîya ci kena, 11ê Temmuze 2025ine de merasîmêk viraşt. Peynî de, qanûno ke bi nameyê "Qanûnê Xurtkerdişê Paştdayîşê Neteweyî û Yewbîyayîşê Cimatî" 10ê Tebaxe de Heyetê Pêroyî yê Parlamentoyî de ame qebûlkerdiş. Semedê caardişê qanûnî pabebîyayîşê tesdîqkerdişê Heyetê Asayîşê Mîllî (MGK) yê derheqê çekrverdayîşî de yo.

 

Hemsereka Şubeyê Amedî ya Komeleya Avûkatan ê semedê Azadîye (OHD) Zeynep Karayilan, derheqê babete de ajansê ma JINNEWS’î rê qisey kerd.

 

Zeynep Karayilan dîyar kerd ke vînayîşê qonaxê bîyaye, teyna sey meseleya bêçekbîyayîşî yan zî asayîşî perspektîfêk teng raştîya tarîxî ser o û vat: "Dimayê des serran pêrodayîşan de problemê sîyasî, huqûqî û komelî yê zaf xorînî est ê. Semedê nê çîyî, meseleya ewro vernîya ma de teyna bi destkewtişê adirbestî nîya, la eynî demî de çareserkerdişê problemanê awansazîyî yê ke bîyî sebebê nê pêrodayîşî bi rayîrê demokratik û qanûnî yo. Raştîya ke helwestê Birêz Abdullah Ocalanî hetê qanûnî ra nêameyo tespîtkerdiş, Prosesê Aşîtî û Cimatê Demokratîkî de, ke 27ê Sibata 2025ine de bi vengdayîşê ey dest pêkerd, vengîyêk muhîm virazeno. Her çiqas yeno pawitiş ke o berpirsîyarîyê averşîyîşê prosesî bigîro xo ser, bibo destpêker û tewrê vurîyayîşê cimatî bibo zî, çarçeweya huqûqî ya ke no rol tede ca yeno bi zelalî nêameyo tespîtkerdiş. Eke şima pawenê ke kesêk tewrê çareserkerdişê problemêk tarîxî bibo û berpirsîyarîyê vernîgirewtişê pêrodayîşî bigîro xo ser, ganî şima emîn bê ke şert û mercê qanûnî û pratikî yê lazimî semedo ke o kes no rolî ca bîyaro, yenê awankerdiş."

 

Dîyarkerdişê statûya Abdullah Ocalanî

 

Zeynep Karayilan, qetî kerd ke rolê muhatabî ganî teyna tespîtkerdişêk sîyasî nêbo û wina fîkrê xo ard ziwan: "Ganî no muhatab wareyê heqê dayîşûgirewtişî, rayîrê neqlkerdişî, şert û mercanê xebate û formê tewrbîyayîşê prosesî de wayîrê statûyê qanûnî bibo. Ganî temînatê qanûnî yê muhatabî bêrê tespîtkerdiş. Lazimî bi çarçewayêka qanûnî ya pêroyî est a ke çarçewaya qanûnî ya prosesî tespît bikero, rayîranê neqlkerdişî û dayîşûgirewtişî asayîş bikero û rolanê terefan û muhataban texmîn bikero. Nêeştişê gamanê qanûnî yê derheqê prosesî de, bi taybetî zî derheqê statûya Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî de, proses zeyîf kerdo."

 

‘Hukmat perspektîfê asayîş û bêçekbîyayîşî dir nêzdî beno’

 

Zeynep Karayilan bi nê vatişan peynîya qiseykerdişê xo ard: "Qanûnê Xurtkerdişê Paştdayîşê Neteweyî û Yewbîyayîşê Cimatî hetê Parlamentoyî ra ame qebûlkerdiş û Rojnameyê Fermî de ame weşanayîş. Verê destê ma de metnêk qanûnî yê bêkêmî çin o ke problemê kurdî lezkî çareser bikero. Bêşik hêvîya ma rêziknamêyêk derheqê bêçekkerdişî de nêbî. Ma çarçewayêk qanûnî ya hîra lazim kerdêne ke rewşa pêro tepişteyanê sîyasîyan, tede Birêz Ocalan zî, çareser bikero, astengîyanê vernîya sîyasetê demokratikî wedarno û mekanîzmayanê semedê qetîkerdişê entegrasyonê cimatî û rîbirîbîyayîşê vîyarteyî mîyanê xo de bigîro. Her çiqas kêmîyanê ci rexne bikerê zî, muhîmîyê nê gaman zî nînê peygoşkerdiş. Texmînkerdişê ke pêrodayîşêk zêdeyê nîm seserre dewam keno eşkeno bi yew qanûnî bêro çareserkerdiş realîst nîyo. Sey ke Birêz Ocalanî vat, 'Eke rayîrşîyayîşêk hezar kîlometreyî bi gamêk dest pêbiko, lazim o ke qîmetê a gama ewilî ya ke ewro ameya eştiş bêro erjnayene.' Eynî demî de, bi raştî zî lazim o ke a gama ewilî bidomîyo. No zî ganî bêro qetîkerdiş. Hukmat perspektîfê asayîş û bêçekbîyayîşî ra nêzdîyê na babete beno. Labelê, problemê kurdî teyna ronayîşê çekan nîyo. Semedê nê çîyî, her çiqas awankerdişê mekanîzmayanê qanûnî yê semedê bêçekbîyayîşî muhîm bo zî, eynî demî de lazimî bi çarçewayêk qanûnî ya verbiçim bêro ronayîş ka waştişê sîyasî, kulturî û demokratikî yê cimatê kurdî senî bêro caardiş. Aşîtîya mende teyna bi bêvengkerdişê çekan nîya, la eynî demî de bi vurîyayîşê zemînê sîyasî û qanûnî yê ke pêrodayîşî virazeno zî mimkun o.”