AMED - Sûr ilçesi Arzoxlî Mahallesi’nde yapılması planlanan GES ve enerji depolama tesisine ilişkin bilirkişi raporunda, yerleşim alanları, tarım, hayvancılık ve kültür varlıklarına yönelik değerlendirmelerin yetersiz kaldığı belirtildi. Heyet, projenin mevcut haliyle uygulanmasını uygun bulmadı.

 

Amed’in Sûr ilçesine bağlı Arzoxlî Mahallesi’nde yapılması planlanan “Zenkar 2 Güneş Enerji Santrali ve Enerji Depolama Tesisi” projesine verilen “Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) olumlu” kararına karşı açılan davada bilirkişi raporu hazırlandı. Raporda, projenin çevresel etkilerine ilişkin eksikliklere dikkat çekilerek mevcut haliyle uygulanmasının uygun olmadığı görüşüne yer verildi.

Amed Barosu ve mahallelilerin, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na karşı yürütmenin durdurulması ve kararın iptali talebiyle açtığı dava, Diyarbakır 1’inci İdare Mahkemesi’nde görülüyor. Dava kapsamında bilirkişi heyeti, 16 Temmuz’da mahallede keşif yaptı.

 

Konutlara etkileri yeterince değerlendirilmedi

 

Bilirkişi raporunda, proje alanına yakın 64 konutun bulunduğu ve bu konutların gürültüden etkileneceği belirtildi. Parlama, kamaşma ve elektromanyetik alan etkilerinin her bir konut özelinde değerlendirilmesi ve ilave azaltıcı önlemlerin belirlenmesi gerektiği kaydedildi. Yüzeysel akış ile erozyon ve rüsubat kontrolüne yönelik önlemlerin de etkin biçimde uygulanması gerektiği vurgulandı.

Raporda ayrıca komşu ZENKAR-1 projesiyle birlikte ortaya çıkabilecek kümülatif etkilerin yeterli düzeyde ortaya konulması, bu etkilerin ortak izleme ve yönetim yaklaşımıyla ele alınması gerektiği ifade edildi.

 

Tarım arazileri ve yüzeysel sulara ilişkin veriler eksik

 

Çevre mühendisi, “ÇED olumlu” kararına dayanak oluşturan raporun mevcut haliyle yeterli olmadığı değerlendirmesinde bulundu. Jeoloji mühendisi ise çevreye verilebilecek zararları azaltmak için bazı önlemler öngörülmesine rağmen yüzeysel suların ve tarım arazilerinin bütünlüğünün korunmasına ilişkin temel verilerin eksik olduğunu belirtti.

 

GES alanının yerleşim yerlerine yakınlığına ve arazinin eğimli yapısına dikkat çekilen değerlendirmede, panellerin yerleştirilmesi için yapılacak kazılardan çıkacak hafriyatın kontrolsüz biçimde bırakılmasının ciddi erozyon riski oluşturacağı kaydedildi. Projenin çevresel etkilerine karşı sunulan önlemlerin yeterliliğine ilişkin teknik dayanaklar, jeolojik açıdan yeterli bulunmadı.

 

Ziraat mühendisi de projenin hayvancılık, tarım, mera ve kaynak suları üzerinde olumsuz etkilerinin olabileceğini ifade etti.

 

Sit alanının sınırları yeniden değerlendirilmeli

 

Raporda görüşüne yer verilen arkeolog, ÇED raporunda atıf yapılan Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’nün 17 Kasım 2023 tarihli ve 4438584 sayılı yazısını değerlendirdi. Söz konusu yazıda, “… yerinde yapılan inceleme sonucunda hazırlanan bilgi ve belgelerde, adı geçen taşınmazların tescil kaydının bulunmadığı ve taşınmazların yüzeyinde 2863 Sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilecek herhangi bir taşınmaz kültür varlığına rastlanılmadığı belirtilmiştir” ifadeleri yer aldı.

 

Arkeolog, bu tespitin dayandığı çalışmayı oldukça yetersiz buldu. Keşif ve gözlemler sonucunda ilan edilen sit sınırlarının yeterli olmadığı, sit alanının daha geniş olması gerektiği ve sınırların yeniden değerlendirilmesinin uygun olacağı belirtildi. Proje alanına ilişkin mevcut değerlendirmelerin arkeolojik açıdan yetersiz olduğu kaydedildi.

 

64 metre mesafedeki konut için parlama analizi yapılmadı

 

Elektrik mühendisi, ÇED raporunda güneş yörüngesi, panel yönelimi ve alıcı konumlarına dayalı nicel analiz yapılmadığını belirtti. Raporda herhangi bir hesap, simülasyon, kamaşma haritası ya da yeşil, sarı ve kırmızı sınıflandırmanın bulunmadığı ifade edildi.

 

Sunulan gerekçenin konutları kapsamadığına dikkat çekilerek, 64 metre mesafedeki konut yönünden parlama analizi yapılmamasının teknik bir gerekçesinin olamayacağı kaydedildi. Yansıma önleyici kaplama (ARC) taahhüdünün bulunmadığı ve tek eksenli izleme sisteminin parlama geometrisine etkisinin tartışılmadığı belirtildi.

 

Geri izleme (backtracking), gece ve rüzgâr park konumu ile arıza durumundaki panel açılarının yansıma yönünü doğrudan belirlemesine rağmen raporda ele alınmadığı vurgulandı.

 

Heyet projeyi mevcut haliyle uygun bulmadı

 

Bilirkişi raporunun sonuç bölümünde şu ifadelere yer verildi: “Elektrik Mühendisliği açısından yapılan değerlendirme sonucunda yukarıda detaylı olarak açıklanan sebeplerden ötürü projenin bu hali ile uygulanmasının en yakın hassas alıcılar üzerinde olumsuz etkileri olacağı kanaatine varılmıştır. Bilirkişi heyetimizin inceleme, değerlendirme, ortak görüş ve kanaatleri neticesinde; davaya konu projenin bu hali ile uygulanmasının uygun olmadığını içeren, işbu Bilirkişi Heyeti Raporu tarafımızdan tanzim edilmek suretiyle imzalanmıştır.”