ANKARA - Şemrex’te Cengiz Holding tarafından işletilen Eti Bakır tesislerinin ekolojik etkilerini Meclis gündemine taşıyan DEM Parti Milletvekili Beritan Güneş Altın, tesisin su kaynaklarını ve köylerdeki yaşamı tehdit ettiğini belirterek, “Bu bir ekokırımdır, bu bir çevresel kırımdır, bu bir halk sağlığı riskidir” dedi.

 

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Mêrdîn Milletvekili Beritan Güneş Altın, Meclis Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) Komisyonu’nda Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü’ne ait denetim raporlarının görüşüldüğü toplantıda, Şemrex’te (Mazıdağı) Cengiz Holding tarafından işletilen Eti Bakır tesislerinin ekolojik etkilerini gündeme getirdi. Toplantıya DEM Parti’nin KİT Komisyonu üyesi milletvekilleri, Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürü, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı ile çok sayıda bürokrat katıldı.

 

Şemrex’te 1988-1994 yılları arasında Etibank bünyesinde işletilen ve 2011’de özelleştirilerek Cengiz Holding’e devredilen tesisleri hatırlatan Beritan Güneş Altın, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının denetim ve yaptırım sorumluluğuna dikkat çekti. Tesise ilişkin altı ay önce verdikleri soru önergesine yanıt alamadıklarını belirten Beritan Güneş Altın, sorularını komisyondaki yetkililere yöneltti.

 

‘Binlerce insanın geleceğini etkiliyor’

 

Eti Bakır’a 30 bin hektarlık maden ruhsat alanı verildiğini hatılatan Beritan Güneş Altın, bu alanın ilçe yüzölçümünün üçte birinden fazlasına denk geldiğini söyledi. Alanın tamamında madencilik faaliyetlerinin yürütülmesinin su kaynakları, hayvancılık, tarım ve köylerdeki yaşam açısından ciddi sonuçlar doğuracağını vurgulayan Beritan Güneş Altın, “30 bin hektar, kâğıt üzerinde bir rakam olarak görünse de bir kentin ekosistemini, binlerce insanın geleceğini etkiliyor” dedi.

 

Tesisin mevcut faaliyet alanında dahi su varlıklarının yüzde 60’ını tükettiğini öne süren Beritan Güneş Altın, genişleme projelerinin bölgedeki su kaynaklarını tamamen tüketme riski taşıdığını belirterek, “Bu, bütün köylerin boşaltılması, Mazıdağı’ndaki yaşamın sona ermesi anlamına geliyor. 90’larda köy yakmalar vardı. Bu tarz tesislerin faaliyetleri sebebiyle 90’ların köy yakmaları, bugün maden tesislerinin köy boşaltmalarına dönüşmüştür” ifadelerini kulladnı.

 

‘Eti Bakır gücünü nereden alıyor?’

 

Tesisin genişleme projelerine yurttaşların, sivil toplum örgütlerinin ve siyasi partilerin karşı çıktığını belirten Beritan Güneş Altın, tesisin faaliyetleri ve denetimine ilişkin bilgilere erişilemediğini söyledi. Tesisin bağımsız denetime kapalı olduğunu ifade eden Beritan Güneş Altın, yetkililere şu soruları yöneltti: “Eti Bakır gücünü nereden alıyor? Eti Bakır neden dokunulmaz? Neden her yer tel örgülerle kapalı? Neden hiçbir sendika giremiyor? Neden sivil toplum kuruluşları giremiyor? En önemlisi, siz o tesiste nasıl çalışmalar yapıyorsunuz, neyi denetliyorsunuz?”

 

Tesisin halk sağlığı, çevre ve göç üzerindeki etkilerine ilişkin ciddi kaygılar bulunduğunu dile getiren Beritan Güneş Altın, yaşanan sorunların Dicle Havzası’ndaki geniş bir coğrafyayı ilgilendirdiğini vurguladı.

 

‘Bu bir ekokırımdır’

 

Şemrex’in adını aldığı mazı ağaçlarının yetişme alanlarının daraldığını ve bölgedeki su kaynaklarının azaldığını belirten Beritan Güneş Altın, “Bu bir ekokırımdır, bu bir çevresel kırımdır, bu bir halk sağlığı riskidir” dedi.

 

Bursa Uludağ Üniversitesi'nin bir çalışmasında, tesisin atık sularında halk sağlığını, hayvanları ve ekosistemi etkileyecek düzeyde zehirli maddeler tespit edildiğini aktaran Beritan Güneş Altın, Çemê Reş olarak bilinen piknik alanındaki akarsuda balık ölümlerine tanık olduklarını söyledi. Beritan Güneş Altın, bölgeden aldıkları su örneklerinin analizlerinde de tesisten kaynaklanan kirliliğin tespit edildiğini söyledi.

 

Denetim raporlarının açıklanmasını istedi

 

Mêrdîn halkının tesisin genişletilmesine rızası olmadığını belirten Beritan Güneş Altın, “Cengiz Holding tarafından işletilen bu yerde neler oluyor sorusunu sormak bize, cevaplamak da Bakanlığa ve yetkililere düşüyor” dedi. Tesiste en son ne zaman denetim yapıldığını soran Beritan Güneş Altın, denetim raporlarının kamuoyuyla paylaşılmasını istedi. Su kaynakları azalan Şemika, Golagûlê, Têznê, Kûfrag ve Cemê Reşan köylerinin de bu soruların yanıtını beklediğini belirtti.

 

Mevcut faaliyetlerin sorunlara yol açtığını ifade eden Beritan Güneş Altın, genişleme projelerinin hangi gerekçelerle sürdürüldüğünü sordu. Beritan Güneş Altın, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporlarının hangi yöntemlerle hazırlandığının açıklanmasını ve yanıtsız bırakılan soru önergesinin cevaplandırılmasını istedi.

 

Bartın’da yaşamını yitiren madencileri hatırlattı

 

Konuşmasının sonunda, 14 Ekim 2022’de Bartın’ın Amasra ilçesinde meydana gelen maden faciasını hatırlatan Beritan Güneş Altın, iş güvenliğine ilişkin sunumda yaşamını yitiren madencilerin anılmamasına tepki gösterdi.

 

Beritan Güneş Altın, “Bugün 14 Ekim, Bartın maden faciasının yıl dönümü. Bir anma gereği bile duymadınız” diyerek, işçilerin yaşamını koruma sorumluluğuna dikkat çekti.