Pelşin Çetinkaya 

 

AMED- Amed Büyükşehir Belediyesi’nin kronik hastalıklarla yaşayan yurttaşlara yönelik gıda, ulaşım ve danışmanlık hizmetlerini anlatan Nadir ve Kronik Hastalıklar Şube Müdürü Sevda Erdem Ateş, bu çalışmalarla bakım sorumluluğunu çoğunlukla üstlenen kadınların yükünü de hafifletmeyi amaçladıklarını söyledi.

 

Amed Büyükşehir Belediyesi Engelli ve Yaşlı Hizmetler Dairesi Başkanlığı, engelli ve yaşlı bireylerin sosyal yaşama katılımını artırmak ve yaşam standartlarını iyileştirmek amacıyla çalışmalarını sürdürüyor. Sosyal belediyecilik ilkeleri doğrultusunda yürütülen çalışmalar kapsamında engelli bireylere yönelik danışmanlık, ulaşım, medikal malzeme, eğitim ve atölye hizmetleri sunulurken, nadir ve kronik hastalığı bulunan bireylere de çeşitli destekler sağlanıyor.

 

Engelli ve yaşlı bireylerin sosyal, ekonomik ve siyasal yaşama daha fazla katılım göstermesini hedefleyen Daire Başkanlığı bünyesinde Engelliler Şube Müdürlüğü, Nadir ve Kronik Hastalıklar Şube Müdürlüğü ile Yaşlı Hizmetleri Şube Müdürlüğü bulunuyor. Engelliler Şube Müdürlüğü bünyesinde ise Engelli Destek Merkezi, Birlikte Yaşam Merkezi, Şehitlik Mola Evi ve Kayapınar Mola Evi hizmet veriyor. Yaşlı Hizmetleri Şube Müdürlüğü bünyesinde Yaşlı Hizmetleri Birimi ve Mala Çîrokbêjan da çalışmalar yürütüyor.

 

Binlerce kişiye destek

 

Engelli Destek Merkezi’nde psikososyal danışmanlık ve yönlendirme hizmetlerinden toplam 1 bin 613 kişi yararlanıyor. Engelli bireylerin kurs merkezlerine ve sağlık hizmetlerine ulaşımını sağlamak amacıyla sunulan ücretsiz servis hizmetinden ise 2 bin 569 kişi faydalandı. Merkezlerde hobi ve mesleki eğitim kursları ile çeşitli atölye çalışmaları da yürütülüyor. Merkezlere kayıtlı 1 bin 107 engelli öğrenci bulunurken, günlük ortalama 110 öğrenci hizmetlerden yararlanıyor. Öğrencilere yönelik kahvaltı hizmeti kapsamında ise 21 bin 465 kahvaltı verildi. Engelli bireylerin ihtiyaçlarına yönelik medikal malzeme desteği kapsamında 636 kişiye destek sunulurken, sosyal inceleme çalışmaları kapsamında 777 hane ziyaret edildi. Engelli araçlarının bakım ve onarımının yapıldığı tekerlekli sandalye tamir ve bakım atölyesinden ise 388 kişi yararlandı.

 

9 noktada şarj istasyonu

 

Ortopedik engelli bireylerin kent yaşamına katılımını ve hareket özgürlüğünü desteklemek amacıyla kent genelinde 9 akülü araç şarj istasyonu bulunuyor. İstasyonlar Engelli Destek Merkezi, Aktif Yaşam Merkezi, Kayapınar Mola Evi ve Şehitlik Mola Evi'nin yanı sıra Dağkapı Meydanı, Ofis Sanat Sokağı, Ceylan AVM, Çand Amed Kültür ve Kongre Merkezi ile Büyükşehir Belediyesi ana hizmet binasında yer alıyor. Engelli bireylere yönelik hizmetlerin geliştirilmesi amacıyla 17 ilçe belediyesiyle ortak yürütülmesi planlanan Engelli Haritası Projesi kapsamında saha çalışmasının yüzde 20'si tamamlandı. Ayrıca görme engelli bireylerin bilgiye erişimini desteklemek amacıyla 56 kitap seslendirildi.

 

Çölyak hastalarına gıda desteği

 

Nadir ve Kronik Hastalıklar Şube Müdürlüğü tarafından kanser ve çölyak hastalarına yönelik çalışmalar da yürütülüyor. Kanser hastalarının sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırmak amacıyla hayata geçirilen Sosyal Taksi Projesi kapsamında 74 hastaya 233 servis sağlandı. Kentte kayıtlı 1 bin 905 çölyak hastası bulunurken, ihtiyaç sahibi çölyak hastalarının tespit edilmesinin ardından iki kez olmak üzere toplam 3 bin 500 glütensiz gıda kolisi desteği verildi. 9 Mayıs Çölyak Günü kapsamında hastalara yönelik eğitim ve farkındalık çalışmaları gerçekleştirildi. Fenilketonüri (PKU) hastaları için de düşük proteinli 38 gıda kolisi dağıtılırken, kanser hastası kadınlara yönelik 6 grup terapisi gerçekleştirildi.

 

611 yaşlı kayıtlı

 

Yaşlı Hizmetleri Şube Müdürlüğü bünyesinde bulunan Yaşlı Hizmetleri Birimi'ne kayıtlı toplam 611 yaşlı birey bulunuyor. Birim aracılığıyla yaşlı bireylerin sosyal yaşam içerisinde desteklenmesine yönelik çalışmalar sürdürülüyor. Daire Başkanlığı, engelli ve yaşlı bireylerin yalnızca hizmet alan değil, kentin sosyal yaşamının aktif bir parçası olması amacıyla farklı alanlarda çalışmalarını sürdürüyor.

 

Nadir ve Kronik Hastalıklar Şube Müdürü Sevda Erdem Ateş, belediye bünyesinde gerçekleştirilen çalışmalardan bahsetti.

 

 Kadınların yükünü de hafifleten sağlık ve dayanışma politikası

 

Yaptıkları çalışmalarla özellikle kadınların taşıdığı görünmeyen emeğe dikkat çektiklerini belirten Sevda Erdem Ateş, “Nadir ve Kronik Hastalıklar Müdürlüğü, 2025 yılının başında kurulmasının ardından nadir ve kronik hastalıklarla yaşayan yurttaşların hayatını kolaylaştıran birçok çalışmayı hayata geçirdi. Bugüne kadar çölyak kolisi dağıtıldı; glütensiz beslenme eğitimleri, kemoterapi gören kanser hastalarına ev ve hastane arasında ulaşım sağlayan sosyal taksi hizmeti, bireysel ve grup terapileri, kanser tanı ve tedavi eğitimleri, diyetisyen desteği, medikal malzeme yardımları ve farkındalık çalışmaları gerçekleştirildi. Bu hizmetlerin ortak noktasında ise yalnızca hastalığı değil, hastalıkla birlikte yaşayan insanı ve özellikle kadınların taşıdığı görünmeyen yükü gören bir anlayış bulunuyor” dedi.

 

‘Kadınların hayatındaki görünmeyen yükü de görüyoruz’

 

Sevda Erdem Ateş, nadir ve kronik hastalıkların ailelerin yaşamını doğrudan etkilediğine ve bu yükü özellikle kadınların üstlendiğine dikkat çekerek, “Biz öncelikle şunu gördük: Nadir ve kronik hastalıklar yalnızca bireyin sağlık sorunundan ibaret değil. Bu hastalıklar bir ailenin bütün yaşamını etkileyebiliyor. Bu yükün çok büyük bir kısmını da çoğu zaman kadınlar taşıyor. Kadın, hastalığı olan çocuğunun beslenmesini takip ediyor, eşinin tedavisine refakat ediyor, yaşlı anne ve babasının bakımını üstleniyor. Bütün bunları yaparken çoğu zaman kendi sağlığını, kendi ihtiyaçlarını erteliyor. Bir annenin çocuğunun her gün ne yiyeceğini düşünmek zorunda kaldığı bir yaşamı göz önüne aldığımızda bunun çok daha büyük bir anlamı olduğunu görüyoruz. Glütensiz ürünlerin maliyeti aile bütçesinde ciddi bir yük oluşturabiliyor. Biz bu desteği sağlayarak hem ekonomik yükü azaltıyoruz hem de ailelerin sağlıklı beslenmeye erişimine katkıda bulunuyoruz. Yani burada aslında iki şeyi birlikte yapıyoruz: Ekonomik yükü azaltıyor, bakım yükünü de hafifletiyoruz” ifadelerini kullandı.

 

‘Sosyal taksiyle kanser hastalarının tedavi yükü hafifletiliyor’

 

Kanser hastalarının hastaneye ulaşımını kolaylaştıran sosyal taksi hizmetinin, tedavi sürecinin ekonomik yükünü azaltırken bakım sorumluluğunu çoğunlukla üstlenen kadınların yükünü de hafiflettiğini belirten Sevda Erdem Ateş, “Kanser hastasına sosyal taksi hizmeti sunarken aslında ailenin ekonomik yükünü azaltıp bulaş riskini en aza indirerek tedaviye odaklanmalarına destek oluyoruz. Kanser hastalarına sunduğumuz sosyal taksi hizmeti de bu anlayışın önemli bir örneği. Tedavi sürecinde hastaneye gidip gelmek, özellikle düzenli tedavi gören kişiler ve aileleri için ciddi bir yük. Çoğu zaman bu ulaşım ve refakat sorumluluğunu kadınlar üstleniyor. Bir kadın; eşinin, çocuğunun ya da anne ve babasının tedavisi için işinden izin almak, ulaşım ayarlamak, hastaneye eşlik etmek zorunda kalabiliyor. Sosyal taksiyle hastanın tedaviye ulaşmasını kolaylaştırırken aynı zamanda bakım veren kadının omzundaki yükü de azaltıyoruz” diye belirtti.

 

‘Bireysel ve grup terapilerini çok önemsiyoruz’

 

Sevda Erdem Ateş, grup terapilerinin kadınların yalnızlık duygusunu aşmalarını, deneyimlerini paylaşmalarını ve aralarındaki dayanışmayı desteklediğini aktararak, “Grup terapileri insanlara ‘Ben yalnız değilim’ duygusunu yaşatıyor. Benzer süreçlerden geçen kadınların bir araya gelmesi, deneyimlerini paylaşması ve birbirlerine güç vermesi çok kıymetli. Diyetisyen desteği, kadınların mutfaktaki emeğine dokunuyor. Beslenme konusu bizim için çok önemli. Çünkü evlerde beslenmenin planlanması ve uygulanması çoğu zaman kadınların sorumluluğunda. Bir ailede kronik hastalığı olan bireyin özel bir beslenme programına ihtiyacı varsa, bunu günlük yaşamda uygulayan çoğunlukla yine kadın oluyor. Biz diyetisyen desteği vererek sadece hastaya ne yiyeceğini söylemiyoruz. Aslında o bilgiyi evin içine taşıyoruz ve kadının üzerindeki ‘doğru beslemeliyim’ baskısını profesyonel bilgiyle destekliyoruz” dedi.

 

Dijital tansiyon ve medikal malzeme desteği

 

Sağlık hizmetlerinin yalnızca tedaviyle sınırlı olmadığını, sosyal desteğin kadınların bakım emeğini ve ekonomik yükünü azaltacak politikalarla birlikte ele alınması gerektiğini vurgulayan Sevda Erdem Ateş, “Tansiyon hastalarına dijital tansiyon aleti ve medikal malzeme desteği sağlıyoruz. Bizim açımızdan yapılan her hizmetin bir insan hikâyesine dokunması gerekiyor. 7 bin çölyak kolisi, binlerce ailenin mutfağında bir yükün azalması demek. Sosyal taksi, bir kanser hastasının tedaviye ulaşması kadar ona refakat eden bir kadının yükünün hafiflemesi demek. Bir terapi seansı, yıllardır herkese güçlü görünmeye çalışan bir kadının ilk kez kendi duygularını konuşabilmesi demek. Bir diyetisyen görüşmesi, evdeki bakım ve beslenme sorumluluğunu taşıyan kadının yalnız bırakılmaması demek. Bir medikal malzeme, bakım yükünü üstlenen kadının ve nadir ya da kronik hastalıkla yaşayan yurttaşın ekonomik yükünün hafiflemesi demek. Kadının hayatını kolaylaştırmayan, onun emeğini ve ihtiyaçlarını görmeyen bir sosyal politika eksik kalır. Bu nedenle Nadir ve Kronik Hastalıklar Müdürlüğü olarak sağlık hizmetini, erişilebilirlik ve sağlık hakkına eşit erişim ilkesini gözeterek sosyal destekle; sosyal desteği kadın politikalarıyla, kadın politikalarını da eşit yurttaşlık anlayışıyla birlikte ele alıyoruz” şeklinde konuştu.