Neslihan Kardaş 

 

ŞIRNEX- Nagihan Akarsel’in projesi olan “Kürt Kadınları Kütüphane Arşiv Araştırma ve Hafıza Merkezi”ni anlatan arkadaşı ve kütüphane kurucularından Akademisyen Dr. Shereen H. Draey, kütüphanenin mevcut durumunu anlatarak, “Kütüphanede farklı dillerde kadınlar tarafından ve kadınlar hakkında yazılmış yaklaşık 4 bin kitap var” dedi. 

 

Jineoloji Araştırma Merkezi üyesi, Jineoloji Dergisi editörü, gazeteci ve yazar Nagihan Akarsel, 4 Ekim 2022 tarihinde Güney Kürdistan’ın Silêmanî (Süleymaniye) kentinde evinin önünde uğradığı saldırı sonucunda katledildi. Nagihan Akarsel’in kadın kütüphanesi hayalini, 2023’te Sîlêmanî’de açılan kütüphane ile kadınlar gerçekleştirdi. “Kürt Kadınları Kütüphane Arşiv Araştırma ve Hafıza Merkezi”, Nagihan Akarsel’in doğum günü olan 24 Haziran’da açıldı.

 

Nagihan Akarsel’in arkadaşı, beraber çalışmalar yürüttüğü ve aynı zamanda “Kürt Kadınları Kütüphane Arşiv Araştırma ve Hafıza Merkezi”nin kurucularından olan Akademisyen Dr. Shereen H. Draey, kütüphaneye dair ajansımıza konuştu.

 

‘Kadınların yaşamını çalışmalarının merkezine koyuyordu’

 

Shereen H. Draey, Nagihan Akarsel’i anlatmaya hiçbir cümlenin yetmeyeceğini, merhameti, yoldaşlığı, yurtseverliği karşısında kelimelerin az kaldığını söyledi. Nagihan Akarsel’in, sadece bir gazeteci olmadığını ifade eden Shereen H. Draey, “Gazeteciliği, araştırmayla ve akademik yazımla harmanlıyor, kadınların yaşamını ve sesini çalışmalarının merkezine koyuyordu. Gazetecilik ve araştırma çalışmalarında olayları tarihsel ve toplumsal arka planlarıyla ilişkilendiriyordu. Bütün çalışma arkadaşları, onun yazılarında duygu ve anlamın düşünce ve eylemle bütünleşme özelliğine vurgu yapıyor” dedi.

 

‘Kadınlar tarafından yazılmış 4 bin kitap kayda geçirildi’

 

Nagihan Akarsel’in “Kadın Kütüphanesi” hayalini açık bir merkeze dönüştürmeyi başardığını ifade eden Shereen H. Draey, “Kürt Kadınları Kütüphane Arşiv Araştırma ve Hafıza Merkezi, 24 Haziran 2023’te Silêmanî’de açıldı. Kütüphanenin 2025 yılına ait bir raporu, farklı dillerde kadınlar tarafından ve kadınlar hakkında yazılmış yaklaşık 4 bin kitabın kayda geçirildiğini belgeliyor. 2026’da ise kitap değişimi ve Kürt ninnileri üzerine seminer düzenlendi. Bu nedenle temel amacın kadın tarihinin hafızası, okunması ve yazılması için bir mekân oluşturmanın önemli bir kısmının gerçekleştiği söylenebilir. Ancak arşivin dijitalleştirilmesi ve sözlü tarihin geliştirilmesi hâlâ merkezin gelecekteki görevleri arasında yer alıyor” diye anlattı.

 

‘Gazeteciler güvende değil’

 

Nagihan Akarsel’in katledilişine dair konuşan Shereen H. Draey, “Resmi söylem ve tartışmalarda gazetecilerin korunmasına yönelik farkındalık artmış olsa da pratik koruma ve adalet hala zayıf. United Nations Assistance Mission Iraq (UNAMI), 2025 yılında medya yasasının uygulanması, gazetecilerin gözaltına alınmasının ve çalışmalarının engellenmesinin önüne geçilmesi gerekliliğini vurguladı. Aynı zamanda Kürdistan Gazeteciler Sendikası’nın raporu 2025 yılı için 46 ihlal kaydetti. Bölgedeki 11 kadın gazeteciyle yapılan bir araştırma ise taciz, bilgiye erişim eksikliği ve fırsat eşitsizliğine dikkat çekiyor. Farklı rapor ve araştırmalardan alınan bu sayılar doğrudan karşılaştırılamaz, ancak özellikle riskleri online ortamı ve iş yeri dışını da kapsayabilecek kadın gazeteciler ve aktivistler için hâlâ etkili tedbirlere ve sorumluluğa ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor” ifadelerine yer verdi.

 

‘Kadınların kendi tarihlerini yazmalarına önem veriyordu’

 

Shereen H. Draey, “O, kadınların kendi tarihlerini, bilgilerini yazmalarına, hafızalarını korumalarına ve toplumsal ilişkilerin inşasına katılmalarına daha fazla önem veriyordu. Yani özgürlük meselesinin sadece sisteme katılmak olmadığını, egemen sistemin ve bilginin kadınları nasıl görünmez kıldığını sorgulamak ve daha adil bir yöntemin nasıl inşa edilebileceğini aramak olduğunu savunuyordu” diye belirtti.

 

‘Silêmanî’de açılan ilk Kürt kadın kütüphanesi’

 

Nagihan Akarsel’in mirasının, kadını tarihin yazılan bir nesnesi olmaktan çıkarıp tarihin yazarı, bilgi üreteni ve kendi sesinin sahibi kılma çabası haline getirdiğini kaydeden Shereen H. Draey, Nagihan Akarsel’den sonra kurulan kütüphaneye gelen kadınların, kütüphanedeki kitapları kendi kitaplarıyla da değiştirdiğini ve orada birbirinden farklı birçok aktivite olduğunu anlattı. Shereen H. Draey, “Orası kadınlar ve gençler tarafından çok güzel karşılandı. İnsanların çoğu oraya gelmek istiyor. Kürdistan bölgesinde özellikle Silêmanî’de açılan ilk Kürt kadın kütüphanesidir. Haftanın altı günü açıktır ve birkaç kişi orda her gün çalışıyor ve çok güzel bir şekilde yönetiliyor” ifadelerini kaydetti.

 

‘Merkezimiz devamlı olarak çalışıyor’

 

Shereen H. Draey, son olarak orada sosyoloji, psikoloji ve çocuklarla ilgili seminerlerin de verildiğini söyleyerek, “Orada bunlara benzer birçok aktivite yapıyoruz. Merkezimiz devamlı olarak çalışıyor. Şu an orada sözlü anlatım üzerinde de araştırmalar yapılıyor. Fakat çalışmalarımızı çok yavaş ilerletiyoruz. Çünkü asayiş tarafından önümüze birçok engeller konuluyor” dedi.